ابراهیم سماوی، رئیس هیئتمدیره گروه معدنی امیر، با انتقاد از قیمتگذاری دستوری خودرو، گفت: هر زمان فاصله معناداری بین قیمت کارخانه و بازار ایجاد شده، رانت شکل گرفته که نصیب واسطهها شده است. او عرضه خودرو در بورس کالا را گامی اصلاحی برای افزایش شفافیت دانست، و تأکید کرد که بورس کالا بهتنهایی درمان کامل مشکلات صنعت خودرو نیست و باید اصلاحات ساختاری نیز دنبال شود.
به گزارش پایگاه خبری نهایت نیوز ابراهیم سماوی رییس هیئتمدیره گروه معدنی امیر در گفتوگو با پایگاه خبری مدار اقتصادی، با بیان اینکه مسئله اصلی بازار خودرو در سالهای اخیر نه کمبود تقاضا، بلکه شکاف میان قیمت دستوری و قیمت واقعی بازار است، گفت: هر زمان که فاصله معناداری میان قیمت کارخانه و بازار ایجاد شده، عملا یک رانت شکل گرفته که بخش عمده آن نه به مصرفکننده واقعی و نه به تولیدکننده رسیده، بلکه نصیب واسطهها شده است.
او ادامه داد: در چنین شرایطی، عرضه خودرو در بورس کالا را باید یک راهکار اصلاحی در جهت افزایش شفافیت دانست. تجربه قبلی نیز نشان داد که بورس کالا توانست فرآیند کشف قیمت را شفافتر کند، بخشی از رانت موجود را حذف کند و منابع بیشتری را در اختیار خودروساز قرار دهد. از این منظر، عرضه در بورس کالا نسبت به سازوکارهایی مانند قرعهکشی، یک گام رو به جلو محسوب میشود.
سماوی با تاکید بر اینکه نباید انتظار داشت بورس کالا به تنهایی مشکلات صنعت خودرو را حل کند، تصریح کرد: مسائل بنیادینی مانند بهرهوری پایین، ساختار مالکیتی، محدودیتهای تولید، فناوری و رقابتپذیری همچنان پابرجا است. بنابراین بورس کالا درمان کامل صنعت خودرو نیست، اما بدون تردید نسبت به قیمتگذاری دستوری و قرعهکشی، سازوکاری کارآمدتر و شفافتر است.
این مدیر بورسی در پاسخ به اینکه مقاومت در برابر عرضه بورسی خودرو با چه منطق و دلایلی توجیه میشود؟ ابراز داشت: مخالفان عرضه خودرو در بورس کالا عمدتاً بر این نکته تأکید دارند که بازار خودرو در ایران یک بازار کاملاً رقابتی نیست و بنابراین کشف قیمت در بورس ممکن است به افزایش قیمتها منجر شود. همچنین نهادهای تنظیمگر معتقدند که خودرو کالایی مصرفی است و باید تحت نظارت مستقیم قیمتگذاری قرار گیرد.
او با بیان اینکه این استدلالها در ظاهر قابل تأمل هستند، گفت: اما یک سؤال مهم وجود دارد؛ اگر قیمتگذاری دستوری موفق بوده، چرا طی سالهای گذشته شاهد شکلگیری فاصلههای سنگین میان قیمت کارخانه و بازار بودهایم؟ چرا میلیونها نفر در قرعهکشیها شرکت میکردند در حالی که بسیاری از آنها اساساً مصرفکننده واقعی نبودند؟
سماوی خاطرنشان کرد: به نظر میرسد بخش مهمی از مقاومتها ناشی از نگرانی نسبت به افزایش قیمتهای رسمی باشد، در حالی که اقتصاد نشان داده سرکوب قیمتها لزوماً به نفع مصرفکننده نهایی تمام نمیشود. تجربه سالهای اخیر نشان داد که قیمتگذاری دستوری بیشتر به تولید زیان، کاهش انگیزه سرمایهگذاری و گسترش واسطهگری منجر شده است.
او در پاسخ به اینکه عرضه احتمالی خودرو در بورس کالا چه اثری بر بازار سرمایه و متغیرهای اقتصادی دارد؟ تصریح کرد: از منظر بازار سرمایه، عرضه خودرو در بورس کالا یک سیگنال مثبت تلقی میشود؛ زیرا نشاندهنده حرکت به سمت مکانیزمهای مبتنی بر بازار و کاهش مداخلات دستوری است. این موضوع میتواند بر سودآوری شرکتهای خودروساز، جریان نقدی آنها و در نهایت ارزش سهام این صنعت اثرگذار باشد.
رییس هیئتمدیره گروه معدنی امیر افزود: در سطح کلان نیز هر اقدامی که به کاهش رانت، افزایش شفافیت و بهبود تخصیص منابع منجر شود، در بلندمدت به نفع اقتصاد است. زمانی که منابع حاصل از فروش به جای واسطهها در اختیار تولیدکننده قرار گیرد، امکان سرمایهگذاری، افزایش ظرفیت تولید و ارتقای کیفیت نیز فراهم میشود.
سماوی با تاکید بر اینکه بورس کالا نه یک هدف، بلکه یک ابزار است، گفت: موفقیت این ابزار زمانی کامل میشود که در کنار آن اصلاحات ساختاری در صنعت خودرو، افزایش رقابت، بهبود فضای کسبوکار و ثبات سیاستگذاری نیز دنبال شود. در غیر این صورت، حتی بهترین سازوکارهای معاملاتی نیز نمیتوانند به تنهایی مشکلات انباشته این صنعت را برطرف کنند.
او در پایان تصریح کرد: عرضه خودرو در بورس کالا نسبت به وضعیت موجود یک راهحل منطقیتر، شفافتر و کمهزینهتر برای اقتصاد است. شاید نتواند همه مشکلات صنعت خودرو را حل کند، اما میتواند یکی از مهمترین منشأهای رانت و ناکارآمدی در بازار خودرو را کاهش دهد و گامی در جهت بازگشت منطق اقتصادی به این صنعت باشد.
نظر شما چیست؟